Gipuzkoako Artxiboak eta Ganbara Faktoriak elkarlanean antolatu dute MONODIA ekitaldia, Europako Ondare Jardunaldien egitarauaren barruan. Azaroaren 5ean izango da, 19:00etan, Oñatiko Gipuzkoako Artxibo Historikoan, eta musika, historia eta ondare dokumentala uztartuko ditu.
Ekitaldiak kontzertu-hitzaldi formatua izango du, eta monodia izango du ardatz nagusi. Melodia bakarrean oinarritutako musika-adierazpen hori bereziki garrantzitsua izan zen Erdi Aroan, eta mendebaldeko musikaren garapenean funtsezko lekua izan du.
Ganbara Abesbatzak monodiaren hainbat adibide interpretatuko ditu, eta Aitor Biain-Bidarte zuzendariak obren inguruko azalpenak emango ditu emanaldian zehar. Besteak beste, konposizioen jatorria, testuinguru historikoa, musika-ezaugarriak eta interpretazioaren berezitasunak azalduko ditu. Modu horretan, entzuleek musika zuzenean entzutearekin batera, garai bakoitzeko musika-adierazpenak hobeto ezagutzeko aukera izango dute.
Erdi Aroko hainbat musika-tradizio biltzen dituen egitaraua
Kontzertuaren programak Erdi Aroko monodiaren hainbat adierazpen jasoko ditu. Horien artean, XIII. mendeko Cantigas de Santa Maria bildumako bi obra interpretatuko dira: Santa Maria, strela do dia (100. kantiga) eta Sempr'a Virgen groriosa (345. kantiga). Alfontso X.a Jakitunaren garaian bildutako kantu horiek Erdi Aroko musika-tradizioaren lekuko garrantzitsuak dira.
Kantu gregoriarrak ere izango du lekua egitarauan, Tomas Akinokoaren Pange lingua eta Adoro te devote ereserkien bidez. Tradizio horren ezaugarri nagusien artean daude melodia bakarreko egitura eta testu liturgikoarekiko lotura estua.
Bestalde, Hildegard von Bingen XII. mendeko konpositorearen Ordo Virtutum obrako pasarteak ere eskainiko dira. Obra hori Erdi Aroko musika-dramaren adibide aipagarria da, eta bere melodia-egitura eta adierazkortasun bereziagatik nabarmentzen da.
Oñatiko artxiboan gordetako musika-dokumentuak ere interpretatuko dira
Ekitaldiaren berezitasun nagusietako bat Gipuzkoako Artxibo Historikoan gordetako musika-ondarearekin lotuta egongo da. Izan ere, kontzertuan Oñatin kontserbatutako XII. eta XIII. mendeetako bi brebiario notatutako musika ere interpretatuko da.
Artxiboan gordetzen diren antzinako musika-partitura batzuk dokumentu ofizialen estalki edo bizkar gisa berrerabili ziren. Horri esker, hainbat mendetako musika-idazkeraren aztarnak kontserbatu ahal izan dira. Material horrek garai hartan erabiltzen ziren doinuak, notazio-sistemak eta musika-praktikak ezagutzeko informazio baliotsua eskaintzen du.
Dokumentu horietako musika zuzenean interpretatzeak balio erantsia emango dio kontzertuari, artxiboan gordetako ondare idatzia entzuleengana hurbilduko baitu. Era berean, duela hainbat mende abesten ziren melodietako batzuk entzuteko aukera eskainiko du.
Artxiboa ezagutzeko aukera
Musika-emanaldiaren eta azalpenen bidez, antolatzaileek ondare musikalaren ezagutza eta zabalkundea sustatu nahi dute. Europako Ondare Jardunaldien barruan antolatutako jarduerak artxiboen garrantzia ere nabarmendu nahi du, dokumentuak gordetzeko espazio izateaz gain, ikerketarako eta kulturaren transmisiorako ezinbesteko baliabideak baitira.
Gainera, ekitaldia Gipuzkoako Artxibo Historikoan bertan egingo denez, bertaratzen direnek eraikina barrutik ezagutzeko aukera izango dute.
